Trải nghiệm Hội úp cá – nét đẹp dân gian độc đáo của làng Giáo Hạ

Dự có đồng chí: Dương Chí Thanh - Phó bí thư Thường trực Đảng uỷ; đồng chí: Kiều Thị Kim Dung – UV BTV Đảng ủy, CT UB MTTQ Việt Nam xã Hát Môn; Đồng chí: Nguyễn Văn Trường - UVTV, Trưởng Ban xây dựng Đảng cùng các đồng chí Bí thư chi bộ, Trưởng Ban CTMT, Trưởng Thôn, Trưởng ban tổ chức lễ hội các cụ ông, cụ bà cao niên, các Nơm cá, và toàn thể nhân dân, du khách thập phương.

Đình Giáo Hạ thờ Ả Lã Nương Đê, một nữ tướng tài giỏi đã giúp Hai Bà Trưng đánh đuổi giặc Tô Định ra khỏi đất nước đầu những năm 40, nêu cao tấm gương trung dũng hy sinh để cứu nước muôn đời bất diệt. Nhân dân Giáo Hạ đã tôn vinh và lập bà làm Thành hoàng thờ tại đình làng.

Miếu làng Giáo Hạ, xã Ngọc Tảo, huyện Phúc Thọ, nay là xã Hát Môn nằm ngoài ven đê sông Đáy đường ra đền Hát Môn, đình Giáo Hạ nằm trong đê.

Theo giới thiệu ở miếu: Thông qua nội dung cuốn thần tích còn lưu lại cho biết miếu Giáo Hạ thờ hai vị thần là Chi Hải Long Vương, thần vốn dòng dõi Hùng Vương, một trong năm mươi người con xuống biển rồi hóa làm con trưởng của Hà Bá ở Thủy Cung. Đời vua Lê Hiến Tông thần Thủy Hải Long Vương thường hiển linh theo vua Lê đi đánh giặc ở phương Nam, lập được nhiều công lớn nên được vua phong là Đại Vương phúc thần. Giao cho bộ lễ đem sắc chỉ đến thôn Trung Phấn Hạ giao cho phụ lão trong thôn để tiếp tục phụng thờ. Hằng năm triều đình cử quan đại thần đến tế lễ rất trang trọng. Vị thần thứ hai là Ả Lã Nương Đê (Ả Nữ Nàng Đê) một nữ tướng Hai Bà Trưng ... Hiện di tích chỉ còn lưu lại ngôi nhà chính hình chữ đinh, bên phải là nếp nhà gọi là "Ngọc điện lâu" làm nơi tọa lạc của Ả Nữ Nương Đê...

Xưa kia Giáo Hạ có tên nôm là Làng Bún Hạ thời Lê còn gọi là Trang Phấn Hạ tên gọi này được ghi trong Đạo sắc phong Thần niên hiệu Vĩnh tổ lục niên năm 1624 cuối thế kỷ 18 trở về trước ( Cụm Di tích Giáo Hạ thuộc thôn Phấn Hạ xã Phấn Hạ) (Nhất xã Nhất Thôn) Huyện Phúc Lộc, Phủ Quảng Oai, xứ Sơn Tây đầu thế kỷ 19 Phấn Hạ được đổi thành Tảo Hạ đến đời vua Thiệu Trị triều Nguyễn 1840 -1847 đổi thành thôn Giáo Hạ xã Giáo Hạ tổng Phụng Thượng, Huyện Phúc Thọ, Tỉnh Sơn Tây, sau cách mạng thôn Giáo Hạ thuộc xã Ngọc Tảo, Huyện Phúc Thọ.

Lễ hội Làng Giáo Hạ tồn tại từ rất lâu đời trong đó có phần hội Úp cá, đây là một trong hội đánh cá có quy mô lớn cả về giá trị tinh thần lẫn văn hoá tâm linh còn lưu giữ và phát triển cho đến ngày nay.

Theo các cụ cao niên kể lại từ xa xưa Lễ hội này được tổ chức rất quy mô vào ngày diễn ra Lễ hội người đứng đầu làng và các bậc cao niên cho lập bàn thờ hương đăng để cúng tế thành hoàng làng tại Miếu Vũ tế lễ xong nổi ba hồi đại cổ xong người đứng đầu hô to rồi đem Nơm xuống trước rồi người dân trong làng mới xuống, không phân biệt trai gái, già trẻ.

Hội Úp Cá năm nay là năm thứ ba được phục dựng lại sau nhiều năm bị mai một do điều kiện tự nhiên thay đổi và sự biến chuyển của xã hội.

Ngày hội Úp Cá không chỉ là một sân chơi thú vị chào mừng lễ hội truyền thống của Làng Giáo Hạ mà là còn là thể hiện tính gắn kết trong xã hội gìn giữ bản sắc văn hoá trong cộng đồng của miền quê sứ đoài. Việc duy trì hội Úp Cá của làng Giáo Hạ có ý nghĩa rất thiêng liêng quả là một loại hình văn hoá cần được bảo tồn duy trì phát huy hơn nữa để lưu truyền mãi về sau.

Nguồn: Ngọc Sơn